Menu Zoek

Tip: nepnieuws herkennen

tip(3)

Roddel, achterklap, geruchten, laster, broodjeaapverhalen: nepnieuws is van alle tijden. Hoe beoordeelt u of een bericht klopt? 

U herinnert het zich vast nog wel: de 'hoofdenaffaire' van Willibrord Fréquin. In 1989 onthult de toenmalige KRO-verslaggever in een uitzending van Brandpunt een handel in menselijke lichaamsdelen. De spraakmakende reportage toont vijf hoofden op sterk water. Later blijkt het geheel bij elkaar verzonnen en in scene gezet. Fréquin krijgt ontslag. Verslaggevers maken soms een zeperd. In de journalistiek bestaat er zelfs een woord voor: een canard. Het begrip definieert een bericht dat, na publicatie, niet waar blijkt te zijn. De journalist Theo Dersjant publiceerde er al in 2000 een mooi boek over: 'Uit onbetrouwbare bron. De mooiste missers in de media.' 

Toch zijn er verschillen met het fenomeen nepnieuws dat de afgelopen tijd zo veel aandacht krijgt. Journalistieke missers komen voort uit menselijk fouten. Er wordt niet opzettelijk gelogen of gefantaseerd. En uitzonderingen zoals Willibrord Fréquin kunnen een serieuze journalistieke carrière verder wel vergeten. Bovendien is het doel van serieus nieuws de lezer te informeren. In het geval van nepnieuws is daar geen sprake van. 

Wat is nepnieuws?
Waarom maakt nepnieuws op internet eigenlijk zo'n grote vlucht? Geld! Door te zorgen dat veel mensen doorklikken op de valse berichten trekt men veel verkeer naar een website. En die sites zijn volgehangen met advertenties. Hoe meer verkeer, hoe hoger de inkomsten. Dat blijkt zo lucratief te zijn dat er een nepnieuwsindustrie is ontstaan. De Volkskrant van 17 januari bericht erover in het artikel 'Werkloze jongeren duiken massaal op nepnieuws in 'ziek' Macedonië'. 'Tientallen snel in elkaar gekluste sites als WorldPoliticus.com, TrumpVision365.com en DonaldTrumpNews.com, vol met nepberichten over de aanstaande Amerikaanse president, bleken geregistreerd in Veles. Het gevolg: sommige Macedonische tieners zouden schathemeltje rijk zijn geworden via het verspreiden van onzin.' 

Ondertussen heeft de huidige president van de Verenigde Staten de aanval ingezet op de gevestigde media die kritisch over hem te berichten door nieuws van hen afkomstig consequent 'fake news', nepnieuws, te noemen. Laat u niet in het ootje nemen. Media als de NOS, RTL Nieuws, Nu.nl, de Volkskrant en het AD verspreiden geen onzin. Zij checken berichten altijd bij verschillende bronnen om ze bevestigd te krijgen. Misschien bent u het niet altijd eens met hun kijk op de dingen, maar dat is een ander verhaal.

Nepnieuws herkennen
Laat u daarom niet om de tuin leiden. Wat hebt u eraan om pagina's vol onzin te lezen? De onderstaande tips helpen u echt van onecht te onderscheiden. 

  • Waar staat het bericht?
    Kijk in de eerste plaats waar het bericht is gepubliceerd. De Telegraaf, het AD, de Volkskrant, Metro en Nu.nl kent u ongetwijfeld. Staat het nieuwtje op een site waar u nog nooit van hebt gehoord, lees dan voorzichtig verder.
  • Kijk goed naar de kop
    De koppen van nepnieuws zijn vaak overdreven sensationeel en staan vol hoofdletters. Ze prikkelen de lezer die meteen wil doorklikken om te lezen wat de kop belooft. Bijvoorbeeld: 'Auto Valt Plots Stil Op De Snelweg. Wat Er Daarna Gebeurt Is Niet Te Geloven!' Clickbait noemt men zo'n kop in het Engels. 'Bait' is Engels voor 'aas'.
  • Lees meer dan alleen de kop
    De meeste nepberichten vertellen de grootste onzin. Doorlezen helpt. Neemt een bericht een bijzondere wending of wordt het steeds onwaarschijnlijker dan is de kans groot dat het nepnieuws is.
  • Ga op zoek naar bronnen
    Eén bron is geen bron. Is er sprake van een nepbericht dan  is er meestal geen verdere informatie te vinden via Google. Neem dit nepnieuwtje: '34-jarige Tilburger vrijgesproken van mishandeling'. Zo op het eerste oog is er niets mis met het bericht. Maar de namen zijn via Google niet te vinden. Ook zijn er geen andere sites waarop het bericht is te vinden. En tot slot: de foto blijkt afkomstig van een bericht dat onder meer door RTL Nieuws is gepubliceerd: 'Moeder maakt fotoshoot: Zo ziet huiselijk geweld eruit'. Kortom, het bericht over de Tilburger is totale onzin. Google legt zelf uit hoe u gemakkelijk op afbeeldingen zoekt: Zoeken met afbeeldingen.

Tot slot biedt de Hoaxwijzer een overzicht van sites die bekendstaan om hun nepnieuws. Sommige pagina's hebben op het eerste oog onschuldige namen als 'Blik Op NOSjournaal' of 'Koffiepauze'. Maar ze staan vol met onzin. Die sites kunt u beter links laten liggen. Het overzicht vindt u hier: de Hoaxwijzer - Valse nieuwssites.   

Woordenboek
Home Sluiten
Computerwoordenboek

Zoekt u de betekenis van een computerterm? Klik of tik op een letter in de groene balk en de woordenlijst van de betreffende letter opent.
Naar een woord zoeken kan ook. Typ het woord in de zoekbalk met de tekst ‘Zoek hier in het woordenboek’ en klik of tik op Zoeken.

De redactie van SeniorWeb vult regelmatig woorden aan. Mist u een woord? Stuur een e-mail naar redactie@seniorweb.nl. Hartelijk dank voor uw medewerking.