Nepfilmpjes: niet alles wat je online ziet is echt

Video's lijken betrouwbaar, want je ziet het met je eigen ogen, toch? Maar geloof niet alles wat je ziet. Video's zijn niet altijd betrouwbaar, want je ziet alleen wat de maker wil dat je ziet. Bovendien kan men met AI (kunstmatige intelligentie) makkelijk filmpjes maken van dingen die nooit zijn gebeurd of gezegd. De video's lijken echt, maar zijn eigenlijk deepfakes. 

Een nepvideo kan grappig (bedoeld) zijn. Op sociale media zie je bijvoorbeeld filmpjes van dieren die bijzondere of ontroerende dingen doen. Dat kan op zich niet zoveel kwaad. Maar nepvideo's zijn wel schadelijk als ze desinformatie verspreiden. Bijvoorbeeld als de video zogenaamd is gemaakt in een oorlogsgebied. Ook kunnen nepvideo's kunnen gebruikt worden voor oplichting.

Oplichters maken bijvoorbeeld nepfilmpjes met een bekend persoon erin. Die raadt zogenaamd een investering aan die snel geld oplevert. Maar wie zijn geld erin stopt, raakt het kwijt. Of het is een nep video- of spraakbericht van een familielid dat zogenaamd dringend hulp nodig heeft. 

Het is lastig om nepvideo's te herkennen. Zelfs journalisten kost het veel moeite om na te gaan of een video echt of nep is. Toch zijn er dingen om op te letten als je over een filmpje twijfelt. Een aantal tips:

1. Zoek naar een watermerk. Vaak krijgen video's die met AI zijn gemaakt een watermerk. Dat is een kleine tekst die niet verandert tijdens de video. Die is er niet altijd, want mensen kunnen het eraf knippen.
2. Gebruik je gezonde verstand. Is het logisch dat deze persoon dit nu aanraadt? Zou iemand dit echt doen/zeggen? Maakt het filmpje reclame voor iets? 
3. Speel de video vertraagd af. Zie je details die vervaagd zijn of (net) niet kloppen?
4. Controleer het nieuws. Vind je de video ook op andere plekken online? Wat zeggen nieuwsmedia over de video?
5. Bespreek het filmpje met iemand die je vertrouwt. Denkt de ander dat het kan kloppen?
6. Staat een familielid of bekende op film? Zoek dan contact via de bekende contactgegevens, en niet via iemands zogenaamde nieuwe telefoonnummer. En vraag of de informatie uit de video klopt.
7. Laat je niet onder druk zetten. Maak niet direct geld over en deel geen gegevens zoals codes of wachtwoorden.