Worden we dommer door AI?

Of je dommer wordt door AI, hangt af van hoe je generatieve AI gebruikt. Laat een leerling bijvoorbeeld zijn werkstukken steeds door AI maken? Dan leert hij er zelf niets van. Hij gebruikt AI in plaats van zelf na te denken. Maar wie AI gebruikt om kritisch naar een werkstuk of zijn eigen ideeën te kijken, kan er juist slimmer van worden. Je gebruikt AI dan om jezelf uit te dagen. Zo krijg je nieuwe inzichten en daar kun je van leren. Er zijn nog niet veel grote onderzoeken naar gedaan. Daarom kunnen we nog geen duidelijke conclusies trekken.

Schrijven, ideeën bedenken, communiceren, samenvatten, argumenteren en beslissingen voorbereiden. Dat kunnen we nu allemaal door AI laten doen. Maar hoe erg is dat?

Een klein onderzoek laat zien dat mensen die AI veel en op de verkeerde manier gebruikten, minder goed kritisch konden denken. Zij lieten AI steeds het denkwerk doen. Volgens de onderzoekers kunnen deze mensen op den duur belangrijke vaardigheden verliezen. Zoals ingewikkelde problemen oplossen, informatie beoordelen en beslissingen nemen. Er is alleen nog geen onderzoek over een langere periode gedaan. Daarom weten we nog niet zeker of dit echt gebeurt.

Ook onze emotionele intelligentie (EQ) kan achteruitgaan als we te veel AI gebruiken. Emotionele intelligentie betekent dat je gevoelens bij jezelf en anderen herkent en begrijpt. En dat je er goed mee om kunt gaan. Bij jongeren kan AI invloed hebben op hoe ze leren omgaan met andere mensen. Vooral als ze steeds steun zoeken bij AI in plaats van bij mensen.

AI-chatbots geven vooral bevestigende reacties. Lastige situaties kom je daar nauwelijks tegen. Een gesprek is nooit ongemakkelijk, AI oordeelt niet over je en wijst je niet af. Praten met AI kan daardoor prettiger en veiliger voelen dan praten met mensen, die minder voorspelbaar zijn. Als jongeren hierdoor contact met anderen gaan vermijden, leren ze minder goed hoe ze bijvoorbeeld ruzies oplossen of grenzen stellen. Daardoor kan het moeilijker worden om relaties te onderhouden. Terwijl goede relaties juist belangrijk zijn om de kans op depressie, angst en eenzaamheid te verkleinen.

Ook hier is meer onderzoek nodig voordat we duidelijke conclusies kunnen trekken. Een goede balans tussen contact met AI en contact met echte mensen is in ieder geval verstandig.

Er wordt ook onderzocht of AI ervoor zorgt dat ideeën en taal minder verschillend worden. Met andere woorden: worden mensen minder creatief als ze AI gebruiken? En gaan ze steeds meer dezelfde woorden gebruiken?

Er zijn aanwijzingen dat mensen die AI gebruiken vaker met dezelfde ideeën komen. Maar dat gebeurt niet altijd. AI maakt mensen dus niet automatisch minder creatief. Het hangt af van wat ze doen en hoe ze AI gebruiken.

Zo gebeurde er iets bijzonders bij een onderzoek waarbij mensen verhalen moesten schrijven. Verhalen die met hulp van AI waren geschreven, werden vaak beoordeeld als creatiever, beter geschreven en leuker. Vooral mensen die zelf minder creatief waren, hadden voordeel van AI. Maar de verhalen van AI-gebruikers leken meer op elkaar dan de verhalen van mensen die zonder AI schreven. AI kan iemand dus helpen om een beter idee te bedenken. Terwijl de ideeën van een hele groep daardoor juist meer op elkaar gaan lijken.

Ook het gebruik van AI als schrijfhulp kan gevolgen hebben. Er zijn aanwijzingen dat mensen vaker woorden gebruiken die kenmerkend zijn voor AI. Niet alleen als ze schrijven, maar ook als ze praten. Daardoor kan AI op den duur invloed hebben op onze taal en cultuur. Want taal is meer dan een manier om met elkaar te communiceren. De woorden die iemand gebruikt, zeggen ook iets over wie die persoon is, hoe die zich voelt en in welke omgeving die leeft.