Verantwoord AI gebruiken

Generatieve AI kan van alles voor je doen. Met de goede opdracht kan een AI-chatbot plaatjes maken, een officiële brief schrijven of een vraag beantwoorden. En sommige AI-tools kunnen ook muziek of een video maken. Het gebruik van AI is niet zonder risico's. Ga voorzichtig om met jouw en andermans persoonlijke gegevens. Neem niet elk antwoord voor waar aan. En gebruik AI spaarzaam, want het kost veel stroom.

Wat je erin stopt, komt er ook weer uit. Dat is een gouden regel bij het gebruik van AI. Upload je een tekst, foto of iets anders bij een AI-chatbot? Dan kunnen deze gegevens gebruikt worden voor het trainen van het AI-model. En wie weet gebruikt de chatbot jouw informatie wel voor het antwoord aan een ander. Deel daarom nooit wachtwoorden, adresgegevens, telefoonnummers, paspoortgegevens of medische informatie. Dit geldt natuurlijk voor alle gegevens die je niet openbaar wil hebben. 

Wees ook voorzichtig met gegevens van anderen. Wil je bijvoorbeeld met een foto van iemand anders een AI-beeld laten maken? Vraag dan toestemming aan deze persoon. Iemand kan bezwaar hebben tegen het uploaden van diens foto in een AI-chatbot.

Je kunt ook kiezen voor een privacyvriendelijke AI-chatbot, zoals Duck.ai of Lumo.

Kunstmatige intelligentie is leuk en handig om te gebruiken. Maar is het altijd nodig? Want voor elke opdracht moeten computers in datacentra hard rekenen. Dat kost veel stroom en water (om ze te koelen). Uit onderzoek blijkt dat AI wereldwijd 11 tot 20 procent van de stroom van datacenters verbruikt. Bedenk dus of je AI echt nodig hebt voor wat je zoekt of wilt maken. Simpele vragen zoals ‘Wanneer zijn de schoolvakanties?’ kan Google of een andere zoekmachine prima beantwoorden. En zijn ook een paar manieren om kleine beetjes stroom te besparen als je AI wel gebruikt.

Niet alle informatie die uit AI rolt, is waar. AI-chatbots zijn getraind om altijd antwoord te geven. Weet de chatbot het antwoord niet? Dan verzint hij soms iets. Dat noemen we hallucineren. Ook heeft AI geen context. Geef daarom altijd belangrijke informatie mee. Vraag je bijvoorbeeld om een vervanger van zout in je eten? Geef dan aan dat de vervanger eetbaar (en dus niet giftig) voor mensen moet zijn. 

Daarnaast zijn AI-programma's niet neutraal. Het kan aannames doen en vooroordelen hebben. Zo zijn AI-chatbots meestal getraind door westerse mensen en bedrijven. De vooroordelen van de maker komen in de app terecht. En zo is de informatie die eruit rolt soms ook bevooroordeeld. Verder zijn AI-chatbots zijn geen experts. Zoek je juridisch, medisch of financieel advies? Vertrouw dan niet blind op de adviezen van een AI-chatbot. 

Sommige AI-chatapps zijn gemaakt om mee te praten. Gewoon voor de gezelligheid of als therapie. Gebruikers kunnen tekstberichtjes sturen en soms zelfs bellen met de digitale gesprekspartner. Dit soort apps zijn populair omdat je er makkelijk contact mee hebt.

De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor apps met een AI-vriend of -therapeut. Het blijven namelijk apps met een verdienmodel. Soms halen ze gebruikers over om abonnementen of producten te kopen. En de apps krijgen veel persoonlijke gegevens van gebruikers. Daarnaast kunnen ze verslavend zijn. Bijvoorbeeld als een chatbot altijd eindigt met een vraag. Zo is het gesprek nooit klaar. Ook geven de AI-chatbots soms verkeerde informatie. En ze herkennen crisissituaties niet en geven dan ook geen informatie over professionele hulp.